4. Octubre 2009 by Outes.

Todos os datos que utilizarei neste post foron ofrecidos nas conferencias “Desarrollo Social en Cuba”, pola profesora Ángela Ferriol, directora do Instituto Nacional de Investigaciones Económicas, e “Pobreza, empleo y exclusión social en América Latina”, impartida polo profesor Enrique Vázquez, Director Institucional Development, da Universidade de La Pacífico, en Lima, Perú, que se levaron a cabo durante o ISEEM. Ver resto de la entrada »

Publicado en Economia | Ningún comentario »

29. Septiembre 2009 by Outes.

Durante os días 20 a 26 de Setembro celebrouse o ISSEM (International Summer School in Economics and Management), un encontro anual realizado pola Universidade da Habana en colaboración ca Universität Humboldt de Berlín. Dos días 20 ó 24 realizáronse unha serie de cursos para alumnos cubanos e alemáns que cubrían unha serie de aspectos relacionados ca economía, dende a análise estatística á xestoría empresarial.
Os días 25 e 26 fixéronse charlas e mesas redondas de varios temas, ós que podía asistir todo o mundo. Todo o evento foi celebrado no hotel Habana Libre (famoso por ser ocupado polos revolucionarios unha vez tomada a Habana), que puxo a disposición da organización varias salas para as sesións. Realizáronse un total de 18 charlas nos 2 días, dende as 9 da mañá aś 7 da tarde. Ademáis había comida e cea no propio hotel para os inscritos. Eu non estaba inscrito, así que estiven 2 días comendo e ceando perritos diante do hotel!
O que me chamou a atención foi a cantidade de profesorado que asistiu ás charlas. Houbo varias nas que había máis de 100 persoas, e a maioría delas eran, sen dúbida, profesores. Algúns membros das FEU da miña Facultade estaban por alí, pero o número de estudantes era bastante escaso.
O sistema de charlas era sinxelo: había varios poñentes (3 nas que menos, nunha chegou a haber 7), dos cales un era alemán (profesores da universidade Humboldt, membros de ONGs, etc.) e o resto latinoamericanos, na súa maioría cubanos (escoitei xente de Bolivia, Perú ou Chile). A idea era unha serie de exposicións relativamente breves e un posterior debate. A temática era moi variada, eu non fun a ningunha das máis técnicas (métodos cuantitavos e cousas así…), pasei directamente ás de Globalización, desenvolvemento e crise económica.
Tiña ganas de ver conferencias, por se ía ser todo apoloxía do sistema, ou simplemente centrarse en política exterior e temas que non tivesen a Cuba no centro do debate. Sen embargo, quedei impresionado pola cantidade de opinións diferentes que escoitei. É evidente que moitos dos que falaban eran comunistas, pero todos os alemáns falaban do sector empresarial privado e de socialdemocracia. Houbo unha intervención nunha charla de Desenvolvemento Rural (un alemán que traballa para a ONG Welt Hunger Life, e leva en Cuba máis de 15 anos) totalmente en contra das políticas de desenvolvemento rural que se están levando a cabo. Dende logo foi moi intenso! E a única intervención ó rematar as presentacións (falaron 7 persoas en 2 horas e cuarto), procedente dun cooperativista, foi de apoio ó señor este. O clima foi moi interesante. Na mesa estaban 2 membros do Ministerio da Agricultura, así que dende logo a queixa chegou a onde tiña que chegar. Interesante ver que non todo é perfecto aquí, pero á vez que non son uns represores que non deixan dicir cousas, como os pintan! Polo xeral amosaron diversas liñas de actuación sobre os temas a tratar, e cal é a posición estatal para solventar os problemas. Había interevencións de profesores e traballadores dos ministerios pertinentes, polo que os puntos de vista eran diferentes, o que o fai máis atractivo.
Quedei totalmente impresionado pola calidade das charlas e pola cantidade de xente que participaba. Dende logo, 2 días moi intensos nos que aprendín de Economía.

Publicado en Actos Oficiais, Economia | Ningún comentario »

18. Septiembre 2009 by Outes.

Algúns índices demográficos [Ano 2000. 1ª Columna: Datos do Mundo. 2ª Columna: Datos dos países desenvolvidos. 3ª Columna: Datos de Cuba]:
Taxa de crecemento da poboación:    1.4                 0.3             0.4
Taxa bruta de reprodución:                1.36             0.78            0.77
Taxa de mortalidade infantil               57                    9               7
Esperanza de vida                                66                 75             75
Grado de urbanización                        45                 75              75
Como podemos ver, Cuba ten un réxime demográfico moi semellante ós países desenvolvidos. A transición demográfica tivo lugar dende o triunfo da Revolución até mediados dos anos 80, cando o número de nacementos tendeu a diminuir, e na actualidade a poboación mantense e incluso pode chegar a descender. Un factor decisivo foi a introdución da muller no mercado laboral, o que levou a uns rápidos descensos do índice de fertilidade.
Non existen políticas de natalidade directas na actualidade (algo que posiblemente cambie no medio prazo), pero sí moitos incentivos indirectos (axudas no coidado de nenos, ou un permiso por paternidade dun ano, o máis alto do mundo). Ademáis, as mulleres xubílanse ós 60 anos (os homes ós 65, descoñezo os motivos), polo que son 5 anos máis ó que se lle ten que pagar un pensión ás novas xubiladas en relación a un país desenvolvido.
É moi interesante esta situación, xa que Cuba presenta unha situación totalmente extrapolable a Occidente, pero é un país subdesenvolvido económicamente, polo que os recursos son moito máis limitados. Así, preséntase unha situación moi delicada para as autoridades no medio - longo prazo, cando a tendencia se agudice e o índice de dependencia [Número de poboación menor de 16 anos e maior de 65 respecto ó total], invirta a súa situación actual e comece a aumentar.

Nota: Os datos son do ano 2000. Producíronse cambios en todos os aspectos, pero que demostran a tendencia (por exemplo, a mortalidade infantil está en 5.7 en Cuba, e a esperanza de vida case en 77 anos), en Occidente a situación varía nun nivel semellante. Entendemos por Países Desenvolvidos ó Norte de América (excluído México), a UE-15, Xapón e Australia.

Publicado en Economia | 3 comentarios »

4. Septiembre 2009 by Outes.

O sistema monetario cubano é moi particular. É o primeiro país no que estou que traballa con 2 moedas de forma normal. A raiz do Periodo Especial, que comezou en 1993 - 1994 (desencadeado pola caída do Bloque Socialista Europeo), Cuba tivo que facer fronte a unha crise estrutural moi dura: dun día para outro perdera o 95% das importacións e máis do 90% das exportacións. Como medidas esenciais levou a cabo severos recortes en diversos campos, abriuse ó turismo, e permitou a utilización de dólar en terreo cubano, entre outras medidas.

O que nos interesa agora é a aparición do dólar no sistema. A partir de 1993 pasan a funcionar simultaneamente o peso cubano e o dólar estadounidense. Determinados sitios funcionaban en dólar e o resto en peso. O que se quería con este proceso era recaudar diñeiro a través dun elevado marxe de beneficio no tipo de cambio interno (un 10% no cambio de dólar a peso), que se estaba perdendo nun crecente mercado negro, á vez que se buscaba obter dólares dos estranxeiros e dos cubanos que recibían elevadas remesas e conseguían un grande poder adquisitivo. O resultado disto foi que o goberno yanki veu a posibilidade de desestabilizar a economía cubana: unha elevada monetización en dólares do sistema cubano podería colapsar o sistema; ó mesmo tempo, os yankis bloquearon todos os dólares que saían de Cuba, polo que o goberno cubano quedeu sen unha divisa de referencia ca que comerciar no exterior do país.

Como consecuencia disto, o goberno aumentou o gravamen no tipo de cambio do dólar ó 18%, intentando así reducir o número de divisa entrante. Sen embargo, a situación volveuse insostible, a divisa resultaba inservible no comerio exterior e a nível interno producíase un comercio para capas enriquecidas en dólares mentras o peso perdía valor a pasos axigantados (o valor do peso en 1989 era 25 veces superior ó de 1994). Así, a situación deu lugar a unha inversión na pirámide de renda: un taxista que só fai carreiras do aeroporto á cidade cobraba uns 25 dólares por viaxe, mentras o salario estatal dun médico non superaba os 35 – 40 dólares mensuais [Uns 700 pesos cubanos]

Nesta situación, o 8 de Novembro de 2004 o dólar prohibiuse como moeda na rede de tendas estatais, sendo substituída polo peso convertible (coñecido como C.U.C.). Con isto conseguiuse obter unha divisa válida no comercio exterior sen que os yankis puideran facer presión sobre ela, pero os problemas internos mantivéronse: as tendas só venden en CUC e os salarios mantéñense nuns niveis moi baixos (nos últimos anos estanse producindo aumentos de salario moi importantes, pero dende logo non chegan a un nivel nen semellante ó de 1989).

Polo tanto, a dualidade monetaria dá lugar a unha importante recaudación que é vital para o sistema cubano, pero ó mesmo tempo crea a contradición interna no sistema de comercio, onde quen non recibe remesas ou traballa de cara ó turismo ten un salario moi baixo. As reformas económicas que se están a tomar ca chegada de Raul ó poder (aínda que se atopen agora en standby), posiblemente irán encamiñadas á supresión dos CUC, aínda que non parece que isto vaia ocorrer no curto prazo. O que sí é seguro é que este será un tema capital de cara a reformas económicas profundas, e máis agora ca perfecta ocasión cas novas alianzas do ALBA.

É moi importante dicir que a miña visión sobre Cuba é aínda moi, moi limitada. Vou lendo xornais, preguntando a xente, e agora informareime tamén na Facultade, pero seguro que é moi fácil atopar análises máis profundas que a que acabo de facer eu aquí, que no fondo son un estudante que leva no país 9 días.

A medida que vaia tendo máis información na cabeza tentarei ir aportando mellores análises do que vou vendo.

Publicado en Economia | 2 comentarios »